Vermogen is voor veel mensen een vaag begrip. De een denkt aan miljoenen op een bankrekening, de ander aan een eigen huis of een goedlopend bedrijf. Toch is het idee achter een opgebouwde financiële positie voor iedereen hetzelfde: je bezittingen zijn meer waard dan je schulden. Het verschil daartussen is wat je netto bezit. En dat kan groot zijn, maar ook verrassend klein, zoals de bekende Nederlandse wijnboer Ilja Gort ooit liet zien. Hij kocht een chteau in Frankrijk en noemde zichzelf daarna een negatieve miljonair. Zijn bezit was enorm, maar zijn schuld was nog groter.
Wat bepaalt hoe rijk iemand is
De omvang van iemands financiële positie hangt af van twee dingen: wat iemand bezit en wat iemand verschuldigd is. Bezittingen kunnen zijn: een huis, spaargeld, aandelen, een bedrijf of andere waardevolle spullen. Schulden zijn bijvoorbeeld een hypotheek, een lening of een roodstand. Trek je de schulden af van de bezittingen, dan zie je wat iemand echt heeft. Een groot huis betekent dus niet automatisch dat iemand rijk is. Als de hypotheek hoog is, kan het nettobedrag tegenvallen. Dat is ook precies waarom Ilja Gort zichzelf geen miljonair vond, ook al bezat hij een Frans kasteel met een wijngaard. Zijn schuld aan de bank was groter dan wat hij daadwerkelijk vrij had.
Hoe mensen hun financiële positie opbouwen
Er zijn verschillende manieren om in de loop van de tijd meer financiële ruimte te krijgen. De meest bekende manier is sparen: elke maand een deel van je inkomen opzijzetten. Dat klinkt simpel, maar voor veel mensen is het lastig. Een andere manier is beleggen. Je koopt dan aandelen, obligaties of vastgoed, met de hoop dat die later meer waard zijn. Dat brengt risico met zich mee, maar op de lange termijn levert beleggen gemiddeld meer op dan sparen. Ondernemers bouwen vaak rijkdom op via hun bedrijf. Ze investeren tijd en geld, en als het goed gaat, stijgt de waarde van wat ze hebben opgebouwd. Ilja Gort deed dat op zijn eigen manier: hij kocht grond, bouwde een wijngaard op en creëerde een merk. Dat merk leverde uiteindelijk meer op dan de grond zelf.
Waarom rijkdom meer is dan geld alleen
Financiële welvaart wordt vaak gemeten in euro’s, maar veel mensen geven ook andere dingen waarde. Tijd is daar een goed voorbeeld van. Iemand die genoeg geld heeft om niet meer te hoeven werken, maar zijn dagen vult met stress en verplichtingen, voelt zich misschien niet echt vrij. Gort zei het zelf ook: een goed glas wijn in de zon is voor hem een grotere rijkdom dan miljoenen op de bank. Dat is niet alleen een mooie uitspraak, het raakt aan iets wat onderzoekers ook bevestigen. Na een bepaald inkomensniveau neemt het gevoel van geluk niet meer evenredig toe met meer geld. Wat mensen gelukkig maakt, is vaak vrijheid, gezondheid en goede relaties. Geld helpt daarbij, maar is zelden het hele antwoord.
Belasting en vermogen in Nederland
In Nederland betaal je belasting over wat je hebt gespaard of belegd. De Belastingdienst kijkt elk jaar op 1 januari naar hoeveel je bezit boven een bepaalde grens. Dat heet de peildatum voor box 3. Over dat bedrag boven de vrijstelling betaal je vermogensrendementsheffing. De vrijstelling lag in 2024 op ongeveer 57.000 euro per persoon. Heb je minder dan dat bedrag, dan betaal je geen belasting over je spaargeld of beleggingen. Heb je meer, dan betaalt de overheid mee in de vorm van een belastingaanslag. Dit systeem is de afgelopen jaren flink in discussie geweest, omdat de Belastingdienst rekende met een fictief rendement dat mensen in werkelijkheid lang niet altijd haalden. Dat leidde tot rechtszaken en aanpassingen in de regels.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen bruto en netto vermogen?
Bruto vermogen is alles wat iemand bezit, zoals een huis, spaargeld en beleggingen. Netto vermogen is wat overblijft als je alle schulden, zoals een hypotheek of lening, aftrekt van die bezittingen. Netto vermogen geeft daarmee een eerlijker beeld van iemands financiële situatie.
Vanaf welk bedrag ben je miljonair?
Je bent miljonair als je netto vermogen, dus bezittingen min schulden, meer dan één miljoen euro bedraagt. Iemand met een huis van twee miljoen maar een hypotheek van 1,5 miljoen is dus geen miljonair, ook al bezit hij een duur pand.
Hoe weet je of je op de goede weg bent met sparen?
Een veelgebruikte richtlijn is dat je op je 30e minstens één jaarsalaris gespaard hebt, en op je 40e twee keer je jaarsalaris. Dit zijn geen vaste regels, maar ze geven een idee van hoe je ervoor staat in vergelijking met wat financiële planners aanraden.
Is een eigen huis altijd een goed bezit?
Een eigen huis telt mee als bezit, maar het is niet vrij beschikbaar geld. Je kunt er niet zomaar van leven. Bovendien heb je bij een huis ook kosten, zoals onderhoud, verzekering en gemeentelijke belastingen. Of een huis slim is als investering, hangt af van de woningmarkt en je persoonlijke situatie.
