Een interne analyse geeft je een helder beeld van de huidige situatie van een bedrijf. Je brengt in kaart wat een organisatie goed doet, waar het tekortschiet en welke middelen beschikbaar zijn. Dat inzicht is de basis voor elke strategische keuze die daarna volgt, of het nu gaat om een marketingplan, businessplan of strategisch beleid.
Dit artikel legt uit wat een interne analyse precies inhoudt, welke methoden je gebruikt en hoe je er stap voor stap mee aan de slag gaat.
Wat is een interne analyse?
Bij een interne analyse onderzoek je alles wat zich binnen de organisatie afspeelt. Denk aan de financiën, medewerkers, processen, producten, klanten en cultuur. Je kijkt niet naar de markt of concurrenten; dat valt onder de externe analyse. Het gaat hier puur om wat er binnen het bedrijf zelf speelt.
Het doel is om sterke en zwakke punten te identificeren. Sterke punten zijn de dingen die een bedrijf onderscheiden of die goed lopen. Zwakke punten zijn de gebieden waar verbetering nodig is. Combineer je die bevindingen later met een externe analyse, dan heb je de basis voor een SWOT-analyse.
Veelgebruikte methoden voor de interne analyse
Er zijn meerdere tools die je kunt inzetten. Welke je kiest, hangt af van het doel van je analyse en de omvang van de organisatie.
- 7S-model van McKinsey: Dit model kijkt naar zeven factoren die samen de organisatie vormen: strategie, structuur, systemen, stijl van leidinggeven, personeel, vaardigheden en gedeelde waarden. Het is nuttig als je wilt begrijpen waarom een organisatie doet wat ze doet.
- Waardeketananalyse (Porter): Je analyseert alle activiteiten die bijdragen aan het eindproduct of de dienst, van inkoop tot levering. Zo zie je waar waarde wordt gecreëerd en waar kosten onnodig hoog zijn.
- Kerncompetenties: Hier onderzoek je op welk gebied de organisatie echt uitblinkt en wat moeilijk te kopiëren is voor concurrenten. Dit is wat het bedrijf uniek maakt.
- Financiële analyse: Omzet, winstmarges, kostenstructuur en liquiditeit geven inzicht in de financiële gezondheid van de onderneming.
- Confrontatiematrix: Wordt vaak gebruikt na de interne analyse, om sterke en zwakke punten te combineren met kansen en bedreigingen uit de externe analyse.
De vier stappen van de interne analyse
Een interne analyse maak je niet in één keer. Het helpt om het in fasen aan te pakken.
Stap 1: Bepaal het doel. Vraag jezelf eerst af waarvoor je de analyse maakt. Is het voor een strategisch beleidsplan, een scriptie of een nieuwe marktintroductie? Het doel bepaalt hoe diep je gaat en welke onderdelen je meeneemt.
Stap 2: Verzamel de juiste informatie. Kijk naar interne documenten zoals jaarverslagen, organogrammen, verkooprapportages en personeelsgegevens. Voer waar nodig interviews met medewerkers of managers. Hoe betrouwbaarder de data, hoe sterker je conclusies.
Stap 3: Analyseer per deelgebied. Werk de organisatie thematisch door. Kijk naar financiën, personeel, marketing, processen en producten. Gebruik een van de methoden hierboven als leidraad. Noteer per onderdeel wat goed gaat en wat beter kan.
Stap 4: Trek conclusies en formuleer sterke en zwakke punten. Vat alles samen in een overzicht van sterke punten (strengths) en zwakke punten (weaknesses). Houd het concreet: niet “het personeel is gemotiveerd”, maar “het personeelsverloop ligt onder het branchegemiddelde en de klanttevredenheidsscores zijn de afgelopen twee jaar gestegen.”
Wat maakt een interne analyse sterk?
Een veelgemaakte fout is dat de analyse te positief uitpakt. Bedrijven schrijven makkelijk op wat goed gaat, maar vermijden de echte pijnpunten. Dat ondermijnt het nut van de hele exercitie. Een eerlijke blik op de zwakke punten is juist waardevol, want daar zit de meeste winst.
Gebruik ook zoveel mogelijk meetbare gegevens in plaats van algemeenheden. “We hebben een sterke marktpositie” zegt weinig. “We hebben een marktaandeel van 18% in ons segment” geeft houvast. Heb je die cijfers niet beschikbaar, maak dan gebruik van schattingen op basis van beschikbare bronnen en benoem dat expliciet.
Betrek ook mensen uit verschillende lagen van de organisatie bij de analyse. Een directeur heeft een ander beeld van de organisatie dan een medewerker op de werkvloer. Beide perspectieven zijn waardevol.
Wanneer gebruik je een interne analyse?
Een interne analyse is niet alleen nuttig bij het schrijven van een businessplan of scriptie. Je zet hem ook in bij:
- Het opstellen van een marketingplan of communicatiestrategie
- Een fusie of overname, waarbij je de eigen organisatie goed moet kennen voor je verder gaat
- Het oplossen van terugkerende problemen binnen een afdeling of proces
- Jaarlijkse strategische sessies waarbij je de koers herijkt
Veelgestelde vragen over de interne analyse
Wat is het verschil tussen een interne en externe analyse?
De interne analyse kijkt naar wat er binnen de organisatie speelt: sterke en zwakke punten. De externe analyse kijkt naar de omgeving buiten het bedrijf: kansen en bedreigingen vanuit de markt, concurrenten of wetgeving. Samen vormen ze de input voor een SWOT-analyse.
Hoe lang duurt een interne analyse?
Dat varieert sterk. Voor een kleine onderneming of een studieopdracht kun je een solide analyse in een paar dagen afmaken. Voor een grotere organisatie, met meerdere afdelingen en interviews, kan het weken tot maanden in beslag nemen.
Is de interne analyse hetzelfde als een SWOT-analyse?
Nee. De interne analyse is een onderdeel van de SWOT-analyse. De S (strengths) en W (weaknesses) komen voort uit de interne analyse. De O (opportunities) en T (threats) komen uit de externe analyse.
Welk model gebruik ik het best?
Dat hangt af van wat je wilt onderzoeken. Wil je de hele organisatie in kaart brengen, gebruik dan het 7S-model. Wil je zien waar waarde ontstaat in het productieproces, kies dan de waardeketen. Voor een snelle analyse in een scriptie volstaat vaak een combinatie van financiële gegevens en een beschrijving van personeel, processen en producten.
Een interne analyse is een nuttig startpunt voor vrijwel elke strategische beslissing. Door eerlijk naar de eigen organisatie te kijken, leg je de basis voor een aanpak die daadwerkelijk werkt. Hoe concreter en eerlijker de analyse, hoe bruikbaarder het eindresultaat.
